Καταγραφή μνημειακών δέντρων στο Εθνικό Μητρώο και επίδειξη τεχνικών οπτικής εκτίμησης σε Αρίστη, Κάτω Πεδινά και Τσεπέλοβο, 25–27 Αυγούστου 2026
Αρίστη Ζαγορίου, 20 Αυγούστου 2026
Το Ίδρυμα Ιωάννου Σαραλή διοργανώνει από τις 25 έως τις 27 Αυγούστου 2026 τριήμερο δράσεων για τη διαχείριση και τη διάσωση των αιωνόβιων και μνημειακών δέντρων του Ζαγορίου, με ομιλία και εκπαιδευτικούς περιπάτους σε τρία χωριά. Στόχος είναι η καταχώρηση αξιοσημείωτων δέντρων στο Μητρώο Ελληνικών Δέντρων και η επίδειξη δενδροκομικών ελέγχων επιτόπου, με ελεύθερη συμμετοχή για το κοινό.
Το πρόγραμμα ανοίγει την Τρίτη 25 Αυγούστου (18:30) στον αύλειο χώρο της εκκλησίας της Αρίστης για τον πρώτο εκπαιδευτικό περίπατο με καταγραφές αιωνόβιων δέντρων. Στις 21:00 θα ακολουθήσει ομιλία «Αξιολόγηση και διαχείριση υπεραιωνόβιων δέντρων», από τη γεωπόνο Άννα Σαλμά, εξειδικευμένη στον έλεγχο και την ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών και εμβληματικών δέντρων. Η ομιλία θα λάβει χώρα στο κτίριο του Ιδρύματος Ιωάννου Σαραλή στην Αρίστη. Τις επόμενες ημέρες θα ακολουθήσουν εκπαιδευτικοί περίπατοι και καταγραφές αιωνόβιων δέντρων στα Κάτω Πεδινά (26/8, 19:00) και στο Τσεπέλοβο (27/8, 19:00).
Η δράση εστιάζει στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα δέντρα στη διάρκεια της μακράς ζωής τους –προσβολές εντόμων ή μυκήτων, ακραία καιρικά φαινόμενα και λανθασμένους δενδροκομικούς χειρισμούς– και περιλαμβάνει επίδειξη τεχνικών Οπτικής Εκτίμησης Δέντρων σε δημόσιους χώρους των τριών χωριών.
«Αυτά τα δέντρα είναι μεγαλύτερα από όλους μας και θα μείνουν εδώ και μετά από εμάς. Η φροντίδα τους δεν είναι μόνο δουλειά ειδικών· χρειάζεται και τη ματιά των ανθρώπων που ζουν δίπλα τους κάθε μέρα. Γι’ αυτό μοιραζόμαστε αυτή τη γνώση με τις κοινότητες των χωριών», δηλώνει η εξειδικευμένη δενδροκόμος Άννα Σαλμά που συμμετέχει στη δράση.
Τα αιωνόβια δέντρα –πλάτανοι στις πλατείες, σφεντάμια, δρύες, πουρνάρια και φλαμουριές γύρω από ξωκλήσια– αποτελούν μνημεία φύσης και πολιτισμού. Η ζωή τους αγγίζει σε ορισμένες περιπτώσεις τα 400 έτη, τα καθιστά τοπόσημα και σημεία αναφοράς για κάθε κοινότητα, ενώ φιλοξενούν μύκητες, λειχήνες, βρύα, έντομα, νυχτερίδες, δρυοκολάπτες, νυχτοπούλια, μικρόπουλα και πλήθος άλλων ειδών που εξαρτώνται από αυτόν τον μοναδικό τύπο ενδιαιτήματος. Τα ιερά δάση Ζαγορίου και Κόνιτσας εντάσσονται από το 2015 στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, και στα έντεκα χρόνια που ακολούθησαν έχουν πραγματοποιηθεί ποικίλες δράσεις έρευνας και ευαισθητοποίησης.
Το τριήμερο εντάσσεται σε ευρύτερη δράση που υλοποιείται με την παροχή αιγίδας και οικονομικής επιχορήγησης από το πρόγραμμα επιχορηγήσεων σε δράσεις Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟ. Σύμφωνα με το σκεπτικό της έγκρισης, η δράση αναμένεται να συμβάλει στην προστασία και ανάδειξη των Ιερών Δασών και των αιωνόβιων δέντρων, ενισχύοντας παράλληλα την επιστημονική τεκμηρίωση για το στοιχείο, τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και τη διάχυση εξειδικευμένης γνώσης, προς όφελος της βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής.
Εταίροι στην πρωτοβουλία είναι ο Δήμος Ζαγορίου, το Barcelona Supercomputing Center, το Εργαστήριο Οικολογίας του Τμήματος Β.Ε.Τ. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, οι Φίλοι των Εθνικών Πάρκων και η Εταιρεία Συμβούλων Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Τη δράση στηρίζουν οι τοπικοί φορείς: Σύλλογος Νέων Αρίστης, Πολιτιστικός Σύλλογος Κάτω Πεδινών και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Τσεπελόβου «Αναστάσιος Τσούφλης».
Σχετικά με το Ίδρυμα Ιωάννου Σαραλή
Το Ίδρυμα Ιωάννου Σαραλή, με έδρα το αρχοντικό-βιβλιοθήκη του δωρητή στην Αρίστη Ζαγορίου, δραστηριοποιείται στην προστασία, ανάδειξη και μελέτη της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του Ζαγορίου. Μέσα από διεπιστημονική προσέγγιση και διάλογο με την τοπική κοινωνία –θερινά σχολεία, ερευνητικά προγράμματα, εκθέσεις και εκδόσεις εκτός εμπορίου– προωθεί βιώσιμες μορφές διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και προσπαθεί να καλλιεργήσει τη συνειδητή αγάπη για τον ορεινό πολιτισμό.
