ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ανάγκη ουσιαστικής παράτασης των προθεσμιών ολοκλήρωσης του προγράμματος «Εξοικονομώ 2025
Αξιότιμε κ. Υπουργέ,
Το Επιμελητήριο Ιωαννίνων, εκπροσωπώντας τις επιχειρήσεις, τους μηχανικούς, τους ενεργειακούς επιθεωρητές, τους προμηθευτές και συνολικά την αγορά που συμμετέχει στην υλοποίηση των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης, εκφράζει την έντονη ανησυχία του για το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του προγράμματος «Εξοικονομώ 2025».
Η πρόσφατη παράταση της προθεσμίας έως τις 17 Ιουλίου 2026 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο δεν επαρκεί ώστε να αντιμετωπίσει το ουσιαστικό πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί.
Η υλοποίηση ενός έργου του «Εξοικονομώ» αποτελεί μία σύνθετη τεχνική και διοικητική διαδικασία, η οποία προϋποθέτει τον συντονισμό πολλών διαφορετικών εμπλεκομένων και διαδοχικών ενεργειών. Δεν αφορά μόνο την εκτέλεση τεχνικών εργασιών, αλλά περιλαμβάνει την ανάθεση σε μηχανικό, την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και δικαιολογητικών, τις ενεργειακές επιθεωρήσεις, την επιλογή προμηθευτών, την παραγγελία και προμήθεια εξοπλισμού, την εκτέλεση των παρεμβάσεων, την έκδοση του δεύτερου Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης και, τέλος, την υποβολή και τον έλεγχο του τελικού φακέλου.
Στην πράξη, η διαδικασία αυτή απαιτεί σημαντικό χρόνο και εξαρτάται από παράγοντες που δεν ελέγχονται ούτε από τους δικαιούχους ούτε από τους μηχανικούς.
Ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα αποτέλεσε το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός αποφάσεων υπαγωγής εκδόθηκε κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ως αποτέλεσμα, το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου χρόνου υλοποίησης συνέπεσε με μήνες κατά τους οποίους πολλές κρίσιμες εργασίες, όπως οι εξωτερικές θερμομονώσεις, οι παρεμβάσεις σε όψεις, οι εργασίες στις στέγες και άλλες ενεργειακές επεμβάσεις, δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν ή πραγματοποιούνταν με ιδιαίτερα μεγάλες δυσκολίες.
Το πρόβλημα αυτό ήταν ακόμη πιο έντονο στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές της χώρας, όπως η Ήπειρος, η Δυτική Μακεδονία και άλλες περιοχές(Μέρη στόχοι του προγράμματος) με παρατεταμένες χειμερινές καιρικές συνθήκες, όπου για μεγάλο χρονικό διάστημα οι εξωτερικές εργασίες ήταν αντικειμενικά αδύνατες.
Παράλληλα, η αγορά κλήθηκε να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις υποχρεώσεις τεσσάρων διαφορετικών κύκλων προγραμμάτων («Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» και «Εξοικονομώ 2025»), γεγονός που δημιούργησε πρωτοφανή πίεση στους μηχανικούς, στους ενεργειακούς επιθεωρητές, στα τεχνικά συνεργεία, στους προμηθευτές και στις επιχειρήσεις του κλάδου.
Η έλλειψη διαθέσιμων συνεργείων, οι αυξημένοι χρόνοι παράδοσης βασικών υλικών και εξοπλισμού, η αδυναμία άμεσης εξυπηρέτησης του μεγάλου αριθμού δικαιούχων και οι αντικειμενικές δυσκολίες εκτέλεσης εργασιών κατά τη χειμερινή περίοδο είχαν ως αποτέλεσμα να περιοριστεί δραστικά ο πραγματικός χρόνος που είχαν στη διάθεσή τους οι ωφελούμενοι.
Οι καθυστερήσεις αυτές δεν αποτελούν συνέπεια αμέλειας των πολιτών ή των επαγγελματιών, αλλά είναι αποτέλεσμα αντικειμενικών συνθηκών της αγοράς και του ίδιου του τρόπου υλοποίησης του προγράμματος.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από το ίδιο το χρονοδιάγραμμα του προγράμματος.
Οι αιτήσεις υποβλήθηκαν από τις 8 Ιανουαρίου έως τις 20 Μαρτίου 2025 και, μετά την παράταση που δόθηκε, ολοκληρώθηκαν στις 13 Απριλίου 2025.
Ωστόσο, οι αποφάσεις υπαγωγής εκδόθηκαν σταδιακά:
• 9 Δεκεμβρίου 2025: 20.840 ωφελούμενοι
• 29 Ιανουαρίου 2026: 13.216 ωφελούμενοι
• 19 Φεβρουαρίου 2026: 3.223 ωφελούμενοι
• 13 Μαρτίου 2026: 550 ωφελούμενοι.
Αντίστοιχη εικόνα παρατηρήθηκε και στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους», όπου οι τελικές εγκρίσεις συνεχίστηκαν έως και τον Μάρτιο του 2026, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ίδια η διοικητική διαδικασία αξιολόγησης και υπαγωγής διήρκεσε πολλούς μήνες.
Είναι επομένως προφανές ότι, ενώ η Δημόσια Διοίκηση χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση των αιτήσεων, οι πολίτες και οι επαγγελματίες καλούνται να υλοποιήσουν ιδιαίτερα σύνθετα τεχνικά έργα μέσα σε ένα δυσανάλογα περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Για τους λόγους αυτούς, το Επιμελητήριο Ιωαννίνων ζητά:
• την άμεση παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης του προγράμματος «Εξοικονομώ 2025» για τουλάχιστον έξι (6) επιπλέον μήνες,
• την υιοθέτηση ευέλικτου συστήματος σύμφωνα με το οποίο η προθεσμία ολοκλήρωσης θα υπολογίζεται από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης υπαγωγής κάθε δικαιούχου,
• ειδική πρόβλεψη για τις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές της χώρας,
• καθώς και έναν πιο ρεαλιστικό σχεδιασμό των μελλοντικών προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης, ώστε ο χρόνος αξιολόγησης των αιτήσεων να βρίσκεται σε εύλογη αναλογία με τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση των έργων.
Η επιτυχία του «Εξοικονομώ» δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των εγκεκριμένων αιτήσεων, αλλά κυρίως από την επιτυχή ολοκλήρωση των παρεμβάσεων. Μία ουσιαστική παράταση δεν συνιστά παρέκκλιση από τους στόχους του προγράμματος· αντίθετα, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματική αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των δικαιούχων και την αποφυγή απένταξης χιλιάδων έργων για λόγους που δεν οφείλονται στους ίδιους τους πολίτες.
