Η δημιουργία Data Centers αποτελεί ζήτημα στρατηγικής σημασίας, καθώς επηρεάζει άμεσα την ενέργεια, το νερό και το περιβάλλον. Η διεθνή εμπειρία δείχνει ότι πρόκειται για εξαιρετικά ενεργοβόρες εγκαταστάσεις, των οποίων η λειτουργία τους αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων νερού για την ψύξη τους δημιουργεί πίεση σε ένα ήδη ευαίσθητο, πολύτιμο πόρο και δημόσιο αγαθό.
Διεθνή παραδείγματα δείχνουν επίσης ότι τα datacenters μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμολόγιων ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η υψηλή και σταθερή τους κατανάλωση εξαντλεί γρηγορότερα τις φθηνές μονάδες παραγωγής και ενεργοποιεί συχνότερα τις ακριβότερες, ενώ το κόστος νέων υποδομών δικτύου συχνά μετακυλίεται στους υπόλοιπους καταναλωτές. Στις ΗΠΑ, οι λογαριασμοί των νοικοκυριών κοντά σε νέα datacenters αυξήθηκαν έως και 267%, ενώ σε περιοχές όπως το Οχάιο και η δυτική Μέριλαντ η αύξηση έφτασε τα 16–18 δολάρια το μήνα.
Σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν 21 datacenters συνολικής ισχύος 44 MW, ενώ τα σχέδια που δρομολογούνται ανεβάζουν την ισχύ στα 533 MW, δεκαπλάσια των σημερινών δεδομένων, με προοπτική να ξεπεράσουν το 1 GW πριν από το τέλος της δεκαετίας, αντιστοιχώντας στο 13-15% της εγχώριας κατανάλωσης ρεύματος.
Οι πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν την ένταξη μεγάλης επένδυσης στον νέο Αναπτυξιακό Νόμο για τη δημιουργία datacenter στα Ιωάννινα, επιβεβαιώνουν ότι το θέμα είναι άμεσο για την περιοχή μας και χρειάζεται σοβαρή συζήτηση.
Ως παράταξη πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ηλεκτρική ενέργεια και το νερό είναι πολύτιμοι πόροι, που πρέπει να προστατεύονται και να κατευθύνονται σε δραστηριότητες που προσφέρουν το μέγιστο όφελος στην κοινωνία, την παραγωγή, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Για τους παραπάνω λόγους, τονίζουμε ότι η δημιουργία οποιασδήποτε μονάδας datacenterστα Ιωάννινα αλλά και σε όλη την Ήπειροπρέπει να πραγματοποιηθεί υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
- Ρητό αποκλεισμό εγκατάστασης σε προστατευόμενες περιοχές,βιοτόπους/ υγροτόπους, ζώνες υψηλής τουριστικής ή αγροτικής εκμετάλλευσης και γης υψηλής παραγωγικότητας,
- Απαγόρευση εγκατάστασης κοντά σε κατοικημένες περιοχές, προκειμένου να αποτραπεί η όχληση από θόρυβο και η διατάραξη του τοπικού μικροκλίματος.
- Πλήρης και ανεξάρτητη αξιολόγηση του ενεργειακού αποτυπώματος, πριν από οποιαδήποτε έγκριση σύνδεσης με το δίκτυο, με τεκμηρίωση της επίδρασης στα τιμολόγια και στη σταθερότητα του δικτύου ενέργειας.
- Υποχρεωτική ενσωμάτωση της κατανάλωσης νερού στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, με σαφή όρια, ελέγχους και δεσμεύσεις για βιώσιμη χρήση των υδάτινων πόρων.
- Εξασφάλιση ενεργειακής αυτονομίας σε σημαντικό βαθμό, μέσω Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και συστημάτων αποθήκευσης, ώστε να περιορίζεται η επιβάρυνση του δημόσιου δικτύου.
- Εφαρμογή του μοντέλου ανεξάρτητης τροφοδοσίας («behind the meter»), κατά το οποίο ταdatacentersθα καλύπτουν τις ενεργειακές τους ανάγκες μέσω ιδιωτικών μονάδων παραγωγής, αποσυνδεδεμένων από το δημόσιο δίκτυο, μειώνοντας έτσι την πίεση τόσο στο ενεργειακό σύστημα όσο και στα τιμολόγια των καταναλωτών.
- Προτεραιότητας στις Τοπικές Ανάγκες: Διασφάλιση ότι σε περιόδους λειψυδρίας ή ενεργειακής στενότητας, οι ανάγκες των πολιτών και της πρωτογενούς παραγωγής (γεωργία, κτηνοτροφία) θα προηγούνται των βιομηχανικών καταναλώσεων των datacenters.
- Αξιολόγηση της επίδρασης στο δημόσιο συμφέρον.
- Ουσιαστικό ρόλο της Περιφέρειας και των Δήμων στη διαδικασία αδειοδότησης.
Οι ψηφιακές υποδομές είναι αναγκαίες και συμβάλλουν στην πρόοδο όταν υπηρετούν το κοινωνικό συμφέρον και σέβονται το περιβάλλον. Θα παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και καλούμε την Περιφερειακή Αρχή να προχωρήσει σε δημόσια συζήτηση για το θέμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου, με τη συμμετοχή των Δήμων, των θεσμικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος είναι να διασφαλίζεται ότι κάθε τέτοια επένδυση θα προστατεύει τους φυσικούς πόρους, το δημόσιο συμφέρον και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
