Με σαφή στρατηγική, συστηματικό προγραμματισμό και απόλυτο σεβασμό στους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας και ο αντιδήμαρχος προγραμματισμού, Θωμάς Γιωτίτσας, παρουσίασαν σήμερα τον απολογισμό και τον σχεδιασμό των συγχρηματοδοτούμενων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε ώριμο στάδιο υλοποίησης.
Ο κ. Μπέγκας στην τοποθέτησή του επισήμανε ότι η σημερινή πραγματικότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης χαρακτηρίζεται από υποχρηματοδότηση και σοβαρή υποστελέχωση, ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο τα Γιάννενα αλλά το σύνολο των Δήμων της χώρας.
Όπως τόνισε, το ζήτημα αυτό επηρεάζει άμεσα κρίσιμες και νευραλγικές υπηρεσίες, όπως ο προγραμματισμός, τα τεχνικά έργα και τα οικονομικά.
Παρ’ όλα αυτά, η Δημοτική Αρχή δίνει καθημερινά τη μάχη ώστε να διασφαλίσει την ένταξη όσο το δυνατόν περισσότερων έργων σε χρηματοδοτικά προγράμματα, κυρίως ευρωπαϊκά, αλλά και σε κάθε άλλο διαθέσιμο εργαλείο», σημείωσε ο κ. Μπέγκας.
Ο Δήμαρχος υπογράμμισε ότι, με δεδομένο τον περιορισμό των εθνικών πόρων, οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις αποτελούν σήμερα τη βασική –και πολλές φορές τη μοναδική– δυνατότητα για να προχωρήσουν έργα ουσίας που έχει ανάγκη ο τόπος. Επισήμανε, επίσης, ότι η πορεία ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων δεν είναι μια απλή διαδικασία, καθώς εξαρτάται τόσο από την τεχνική όσο και από τη διαχειριστική ωρίμανση, αναδεικνύοντας την ανάγκη συνυπευθυνότητας και συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
«Η ευθύνη δεν είναι μονομερής», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι σε έργα με ιδιαίτερο χαρακτήρα, όπως τα πολιτιστικά, εμπλέκονται ο Δήμος, οι Διαχειριστικές Αρχές και τα συναρμόδια Υπουργεία.
«Για να υπάρξουν αποτελέσματα, απαιτείται κουλτούρα συνεργασίας, καλή θέληση και συνεννόηση, χωρίς παιχνίδια ισχύος και μεταθέσεις ευθυνών, αλλά με κοινό και ξεκάθαρο στόχο την ανάπτυξη του Δήμου Ιωαννιτών», κατέληξε ο δήμαρχος.
Τα έργα
Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε ο κ. Γιωτίτσας, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά τον σχεδιασμό, την πορεία ωρίμανσης και την υλοποίηση των συγχρηματοδοτούμενων έργων, αναδεικνύοντας την προσπάθεια που έχει καταβληθεί από την πρώτη ημέρα ανάληψης της διοίκησης, τον Ιανουάριο του 2024, ώστε να μη χαθεί ούτε μία χρηματοδοτική ευκαιρία για την πόλη.
Όπως τόνισε ο αντιδήμαρχος, από την πρώτη ημέρα ανάληψης της διοίκησης, τον Ιανουάριο του 2024, η βασική προτεραιότητα ήταν η οργανωμένη και υπεύθυνη προώθηση μεγάλων παρεμβάσεων που θα καθορίσουν τα Γιάννενα των επόμενων δεκαετιών.
Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες – την υποχρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την υποστελέχωση των υπηρεσιών και το ασφυκτικό πλαίσιο της κρατικής γραφειοκρατίας – ο Δήμος Ιωαννιτών κατάφερε μέσα σε λιγότερο από 18 μήνες να εξασφαλίσει χρηματοδοτήσεις άνω των 25 εκατ. ευρώ για 17 μεγάλα έργα, χωρίς να χαθεί ούτε μία πρόσκληση και ούτε ένα ευρώ για το δήμο.
Πρόκειται για έργα που καλύπτουν κρίσιμους τομείς, όπως αναβαθμίσεις υποδομών, αστικές αναπλάσεις, ενεργειακή αναβάθμιση σχολικών μονάδων, κοινωνικές και εκπαιδευτικές δομές, παρεμβάσεις σε τοπικές κοινότητες και δράσεις που ενισχύουν την ποιότητα ζωής και τη βιώσιμη κινητικότητα.
Αναλυτικά τα έργα στα οποία αναφέρθηκε ο κ. Γιωτίτσας είναι τα εξής:
- Αναβάθμιση οδικού δικτύου και βελτίωση συνθηκών διαβίωσης περιοχής Ν. Ζωής. Έργο με προϋπολογισμό 2 εκ. Ευρώ σε μια άκρως ανταγωνιστική πρόκληση του Υπουργείου Εσωτερικών, με το οποίο αλλάζει οριστικά μια μεγάλη και ξεχασμένη περιοχή της πόλης. Η σύμβαση υπογράφεται τις επόμενες μέρες.
- Αστικές αναπλάσεις στην περιοχή του Βοτανικού με 1.283.000 ευρώ. Έχει υποβληθεί στο Πράσινο Ταμείο από τον Δεκέμβριο του 2024 και αναμένεται την απόφαση ένταξης.
- Ενεργειακή αναβάθμιση σχολικού συγκροτήματος Κιάφας με προϋπολογισμό 2.4 εκ. Ευρώ και χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Ηπείρου. Αφορά 4 σχολεία, και υπάρχει οριστικός ανάδοχος.
- Ανάπλαση χώρου παλιών στρατιωτικών φυλακών με προϋπολογισμό 8.5 εκ. Ευρώ και χρηματοδότηση από το τομεακό πρόγραμμα του ΥΠΕΝ. Η απόφαση ένταξης ανακοινώθηκε πριν από λίγες εβδομάδες και προχωρά η δημοπράτηση.
- Ανάπλαση Δημοτικής αγοράς Αγίου Νικολάου. Εξασφαλίστηκε μια ξεχασμένη από καιρό χρηματοδότηση 600.000 ευρώ από το πρόγραμμα “Ανταγωνιστικότητα” του Υπουργείου Οικονομίας για να αναβαθμιστεί ένα εμβληματικό τοπόσημο στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Οι οριστικές μελέτες θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου.
- Αναβάθμιση υποδομών Περάματος για την εξυπηρέτηση των δομών των μεταναστών με 600.000 ευρώ από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για έργα στην Κοινότητα Περάματος. Έχει αναδειχθεί οριστικός ανάδοχος και ακολουθεί η δημοπράτηση.
- Αναβάθμιση υποδομών Κοινότητας Κουτσελιού για την εξυπηρέτηση δομών μεταναστών με 875.000 ευρώ από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για έργα στην Κοινότητα Κουτσελιού. Το έργο έχει ενταχθεί και δημοπρατείται μέσα στον Φεβρουάριο.
- Αγροτική οδοποιία για την κατασκευή δρόμων για πρόσβαση σε αγροτικές εγκαταστάσεις με προϋπολογισμό 3εκ. Ευρώ. Η πρόταση αφορά ένα πλήθος τοπικών κοινοτήτων, έχει υποβληθεί στο ΥΠΑΤ τον Φεβρουάριο του 2024 και αναμένεται η αξιολόγηση.
- Πρόγραμμα Μαριέττα Γιαννάκου για παρεμβάσεις σε 7 σχολικά συγκροτήματα. Μέσα σε μια ασφυκτική προθεσμία μιας μόλις εβδομάδας από το ΥΠΕΣ, στάλθηκαν πλήρεις φάκελοι για τα σχολεία και έγινε η ένταξη τους στο πρόγραμμα. Οι παρεμβάσεις έχουν ολοκληρωθεί.
- Πρόγραμμα “ΑΘΗΝΑ” για την ενεργειακή αναβάθμιση 4 σχολικών μονάδων ύψους 700.000 ευρώ με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο δήμος Ιωαννιτών ήταν από τους πρώτους Δήμους που υπέβαλε πρόταση τον Μάιο 2025, και είναι σε αναμονή της επίσημης απόφασης ένταξης.
- Υποδομές προσχολικής αγωγής και φροντίδας. Μια σημαντική επένδυση στους παιδικούς και βρεφονηπιακούς μας σταθμούς με 517.000 ευρώ για την προμήθεια υλικοτεχνικού εξοπλισμού. Η πρόταση υποβλήθηκε στη σχετική πρόσκληση του ΠΕΠ Ηπείρου τον Μάιο του 2025 και εντός των ημερών αναμένεται η απόφαση ένταξης.
- Ανάπλαση χώρου σκαλοπατιών στο Τζαμί της Καλούτσιανης. Το έργο εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Streets for Citizens με προϋπολογισμό 260.000 ευρώ, έχει υπογραφεί σύμβαση και οι εργασίες ξεκινούν τις επόμενες μέρες.
- Υποδομές φροντίδας που αφορά την ανακατασκευή και ενεργειακή αναβάθμιση του κτηρίου του 1ου ΚΑΠΗ και την μετατροπή του σε πρότυπο κέντρο υγιούς γήρανσης, καθώς και την προμήθεια ενός νέου οχήματος με προδιαγραφές και για ΑΜΕΑ για τις ανάγκες του ΚΗΦΗ. Οι μελέτες, προϋπολογισμού 780.000 ευρώ, εγκρίνονται στην επόμενη Δημοτική Επιτροπή ώστε να υποβληθούν προς ένταξη έως τις 27/01 στη σχετική πρόσκληση του ΠΕΠ Ηπείρου.
- Ανέγερση νέου 2θέσιου Νηπιαγωγείου για τη μεταστέγαση του 28ου Νηπιαγωγείου στο Κ. Νεοχωρόπουλο. Ένα νέο, υπερσύγχρονο Νηπιαγωγείο. Η πρόσκληση του ΠΕΠ Ηπείρου είναι ανοιχτή και η ολοκλήρωση των τεχνικών μελετών και του φακέλου προβλέπεται στα μέσα Φεβρουαρίου ώστε να υποβληθεί εμπρόθεσμα. Το κόστος εκτιμάται στα 2 περίπου εκ. Ευρώ.
- Εγκατάσταση σταθμών ηλεκτροφόρτισης οχημάτων σε επιλεγμένα σημεία της πόλης. Οι μελέτες για την χωροθέτηση και τα τεύχη τεχνικών δεδομένων χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα Τεχνικής Βοήθειας της Ε.Ε. EUCF και θα ολοκληρωθούν μέχρι τον Απρίλιο.
- Ανάπλαση πλατειών και κοινόχρηστων χώρων σε τοπικές κοινότητες του Δήμου με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα LEADER της Ήπειρος Α.Ε. Η πρόσκληση ανοίγει τις επόμενες μέρες και η μελέτη, ύψους 400.000 ευρώ, εκπονείται από την Τεχνική Υπηρεσία με ορίζοντα υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης τον Μάιο.
- Κατασκευή πάρκου και χώρων αναψυχής στα Καρδαμίτσια, δίπλα στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Μαρμάρων. Πρόκειται να υποβληθεί μέχρι τον Μάιο σε ανοιχτή πρόκληση του Πράσινου Ταμείου, με προϋπολογισμό 1,2 εκ. Ευρώ και χρηματοδότηση των μελετών από το Πρόγραμμα Τεχνικής Βοήθειας της Ε.Ε. EUCF.
Για την ΒΑΑ
Αναφερόμενος ειδικά στα έργα της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ), του μεγαλύτερου χρηματοδοτικού εργαλείου για τον Δήμο Ιωαννιτών, ο αντιδήμαρχος Προγραμματισμού τόνισε ότι το θέμα έχει λάβει ευρείες διαστάσεις το τελευταίο διάστημα, με αφορμή και το ομόθυμο αίτημα των τεσσάρων δικαιούχων Δήμων της Ηπείρου για ολιγόμηνη παράταση στην προθεσμία υποβολής των προτάσεων προς την ΕΥΔ της Περιφέρειας Ηπείρου.
Ο κ. Γιωτίτσας ξεκαθάρισε με κατηγορηματικό τρόπο ότι «μοναδικός αρμόδιος φορέας για την επιλογή και την προτεραιοποίηση των έργων που υλοποιούνται μέσω της ΣΒΑΑ είναι η εκλεγμένη Δημοτική Αρχή». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο ρόλος των Διαχειριστικών Αρχών είναι η τεχνική υποστήριξη των Δήμων και ο συνσχεδιασμός και χρονοπρογραμματισμός των προσκλήσεων, σε διαρκή και ουσιαστική συνεργασία μαζί τους.
«Οι δημοκρατικά εκλεγμένες Δημοτικές Αρχές και μόνο αυτές απολογούνται στους πολίτες και φέρουν την ευθύνη υλοποίησης των έργων που σχεδιάζουν», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι η ευθύνη απέναντι στην τοπική κοινωνία δεν μπορεί να μετακυλίεται ούτε να αποσυνδέεται από τις πολιτικές αποφάσεις.
Αναφερόμενος στη σημασία της έγκαιρης απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων, σημείωσε ότι αν οποιαδήποτε Διαχειριστική Αρχή αγωνιά για την αποτελεσματική υλοποίηση των παρεμβάσεων, αυτό ισχύει «στο πολλαπλάσιο» για τη Δημοτική Αρχή Ιωαννίνων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «για εμάς τα έργα δεν είναι μόνο δείκτες και αριθμοί, ούτε μπαίνουν σε τεχνοκρατικά καλούπια», υπογραμμίζοντας ότι η ωρίμανση και η υλοποίηση των μεγάλων έργων συνιστούν μια βαθύτατα πολιτική διαδικασία.
Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία των έργων αποτελεί η επιστημονικά και τεχνικά άρτια εκπόνηση των μελετών, καθώς και η έγκαιρη επίλυση ιδιοκτησιακών, πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και λοιπών εκκρεμοτήτων, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα και καθυστερήσεις στην υλοποίηση. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι στο παρελθόν υπήρξαν σημαντικά έργα, ακόμη και με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, τα οποία «δεν κατάφεραν ποτέ να φτάσουν καν στη φάση των μελετών», λόγω προχειρότητας στον αρχικό σχεδιασμό.
«Η Δημοτική μας Αρχή έχει πάρει συνειδητά την απόφαση να μην επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα μεγάλα έργα έχουν και μεγάλες απαιτήσεις, όχι μόνο σε επίπεδο μελετών αλλά και στον συνολικό έλεγχο από την αρχή, ώστε να προλαμβάνονται δυσάρεστες εκπλήξεις που οφείλονται σε διαχρονικές ελλείψεις ή ανεπαρκή τεχνικά υπόβαθρα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό των έργων, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή της Δημοτικής Αρχής.
Παράλληλα, εξήγησε ότι για τους παραπάνω λόγους κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση σε αρκετά σημεία της αρχικά εγκεκριμένης ΒΑΑ, καθώς και η σωστή ενσωμάτωση των τεσσάρων μεταφερόμενων έργων από την προηγούμενη ΒΑΑ. Υπενθύμισε ότι από τα συνολικά 40 εκατ. ευρώ, περίπου τα μισά είχαν ήδη δεσμευτεί για έργα που έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο, με κυριότερο τον μεγάλο δακτύλιο, γεγονός που περιόρισε ασφυκτικά τις δυνατότητες νέων παρεμβάσεων, ενώ τέλος, θύμισε ότι έπρεπε να διασφαλιστεί και η απαιτούμενη περιβαλλοντική συνεισφορά, ύψους 30% επί του συνολικού προϋπολογισμού.
Αναφερόμενος στη νέα ΒΑΑ, η οποία εγκρίθηκε από την ΕΥΔ Ηπείρου στις 3 Δεκεμβρίου 2024, επισήμανε ότι η ενεργοποίηση της Τεχνικής Βοήθειας δεν μπορούσε να γίνει άμεσα, καθώς πρόκειται για διαδικασία με σύνθετο νομικό πλαίσιο και αυστηρές προϋποθέσεις επιλογής συνεργατών. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η Τεχνική Βοήθεια δεν αποτελεί το μοναδικό εργαλείο ωρίμανσης μελετών, καθώς «η δουλειά έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και καιρό από τις ίδιες τις υπηρεσίες του Δήμου».
Ως απόδειξη, ανέφερε τις δύο πρόσφατες προτάσεις που υποβλήθηκαν και αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση του σχολικού συγκροτήματος του 3ου Λυκείου και των 1ου και 3ου Γυμνασίων, προϋπολογισμού 2,7 εκατ. ευρώ, καθώς και τη βιοκλιματική ανάπλαση εννέα σχολικών αυλών, ύψους 7,3 εκατ. ευρώ, οι οποίες μελετήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες του Δήμου με τη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών και του ΤΕΕ Ηπείρου.
Τέλος, αναφερόμενος στα τρία έργα για τα οποία ζητήθηκε εξάμηνη παράταση – την ανάπλαση του Δημοτικού Parking, την Πλατεία Χατζή και τον νέο παραλίμνιο ποδηλατόδρομο – τόνισε ότι βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης. «Το αίτημα αυτό δεν δείχνει ανετοιμότητα, αλλά υπευθυνότητα και σεβασμό απέναντι στους πολίτες και στα χρήματα που διαχειριζόμαστε. Εύχομαι στο τέλος να επικρατήσει η λογική. Γιατί αν δε γίνει αυτό, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις χαμένες ευκαιρίες και ποιος θα διασφαλίσει ότι υπάρχει σοβαρό και ρεαλιστικό εναλλακτικό σχέδιο ώστε οι πολύτιμοι αυτοί πόροι να μη χαθούν; Εμείς θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τους Γιαννιώτες. Η δουλειά δεν σταματά», κατέληξε, δηλώνοντας ότι η Δημοτική Αρχή παραμένει προσηλωμένη στον στόχο της υλοποίησης σωστών, ώριμων και βιώσιμων έργων για την πόλη.
Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξη τύπου ο δήμαρχος τόνισε τα ακόλουθα:
«Ζητήσαμε και οι τέσσερις δήμοι μια παράταση 6 μηνών για να υπάρξει μια πληρότητα μελετών. Πήραμε μια απάντηση από την Διαχειριστική Αρχή με μεγάλη καθυστέρηση στην οποία μάλιστα αναφέρεται ότι με το κλείσιμο των προσκλήσεων για την ΒΑΑ αυτές δεν θα ανοίξουν ξανά. Επιφυλασσόμαστε να δούμε βάση ποιου νομικού πλαισίου ισχύει αυτό διότι είναι κάτι που το αντιμετωπίζουμε για πρώτη φορά. Η εμπειρία μας από προηγούμενες προγραμματικές περιόδους λέει ότι οι προσκλήσεις αυτές κλείνουν και ανοίγουν ξανά. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω πως 3 μήνες ακόμα παράτασης μέσα στο 2026 θα αναστάτωναν την λειτουργία της Διαχειριστικής Αρχής, με το ΕΣΠΑ να ολοκληρώνεται στα τέλη του 2029;».
